SAMART จากตำนานไอโมบาย สู่โอกาสรอบใหม่! ตุน Backlog 16,000 ล้าน | ปอกหุ้นเข้าปาก OnSite Ep.7
ถอดรหัส SAMART จากตำนาน i-mobile สู่หุ้น Turnaround ตุน Backlog 1.6 หมื่นล้าน
หากพูดถึงชื่อของ กลุ่มสามารถ หรือ บริษัท สามารถคอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) (SAMART) ภาพจำในอดีตคงหนีไม่พ้นเสาอากาศทีวีหนวดกุ้ง จานดาวเทียม หรือโทรศัพท์มือถือ i-mobile แต่ปัจจุบันการปรับโครงสร้างองค์กรอย่างต่อเนื่องตลอด 7 ทศวรรษ ได้ผลักดันให้บริษัทแห่งนี้กลายมาเป็นหนึ่งในหุ้น Turnaround ที่น่าจับตามอง
บทความนี้สรุปประเด็นสำคัญจากรายการ ปอกหุ้นเข้าปาก OnSite Ep.7 ผ่านมุมมองของผู้บริหารระดับสูง คุณวัฒน์ชัย วิไลลักษณ์ และคุณรชต วิไลลักษณ์ (ทายาทรุ่นที่ 3) เจาะลึกวิวัฒนาการ โครงสร้างธุรกิจ และก้าวต่อไปของ SAMART
1. จุดเริ่มต้น 72 ปี: จากร้านซ่อมวิทยุ สู่ตราครุฑพระราชทาน
รากฐานของ กลุ่มสามารถ เริ่มต้นในปี พ.ศ. 2498 จากร้านซ่อมอุปกรณ์ของคุณปู่ที่มีความเป็นนายช่างสูง จนได้รับฉายา “นายช่างสามารถ” ซึ่งเป็นที่มาของชื่อบริษัทที่สะท้อนทัศนคติ “Can-do” เมื่อทีวีเริ่มแพร่หลาย ผู้ก่อตั้งได้ใช้วิธีวิศวกรรมย้อนกลับ (Reverse Engineering) ผลิตเสาอากาศและจานดาวเทียมในราคาจับต้องได้
ต่อมาทายาทรุ่นที่ 2 ได้เข้ามาบริหารและนำบริษัทเข้าตลาดหลักทรัพย์ฯ ในปี 2536 และด้วยการสร้างคุณประโยชน์ต่อระบบโครงสร้างพื้นฐานประเทศอย่างยาวนาน SAMART จึงได้รับพระราชทาน “ตราครุฑ” ในปี พ.ศ. 2548
2. บทเรียนจากวิกฤต และจุดเปลี่ยนของ i-mobile
เส้นทางของ กลุ่มสามารถ ผ่านวิกฤตสำคัญมาหลายครั้ง:
- วิกฤตต้มยำกุ้ง (ปี 2540): บริษัทมีหนี้ดอลลาร์สหรัฐสูงมาก จึงต้องตัดขายสัมปทานบางส่วน เช่น บริการ Hello 1800 เพื่อประคับประคองกิจการ
- ทางตันของ i-mobile: จากยุครุ่งเรืองที่ยอดขายถล่มทลายเคียงคู่โนเกีย ต่อมาในช่วงปี 2016–2017 ตลาดสมาร์ตโฟนจีนเข้ามาตีตลาดราคา ประกอบกับค่ายมือถือใหญ่เปลี่ยนโมเดลแจกเครื่องพ่วงแพ็กเกจ SAMART จึงตัดสินใจยุติธุรกิจและตัดจำหน่ายสต็อก (Write-off) จนขาดทุนในปี 2017–2018
- วิกฤตโควิด-19: งานประมูลภาครัฐและธุรกิจการบินในต่างประเทศหยุดชะงักพร้อมกัน
3. ผ่าโครงสร้าง 3 ธุรกิจหลักของ SAMART ในปัจจุบัน
ปัจจุบัน SAMART ดำเนินธุรกิจในรูปแบบ Holding Company โดยแบ่งเป็น 3 กลุ่มหลัก:
3.1 กลุ่ม ICT นำโดย SAMTEL เน้นงานเทคโนโลยีสารสนเทศ (ICT) และ System Integrator สำหรับภาครัฐ โครงการสำคัญ เช่น:
- ระบบ ERP ของ AOT (มูลค่าส่วนของบริษัทร่วม 1,500 ล้านบาท)
- ระบบ ERP และ Smart Meter ของการไฟฟ้า
- ระบบโฉนดที่ดินอิเล็กทรอนิกส์ของกรมที่ดิน (พัฒนากว่า 10 ปี)
3.2 กลุ่ม Digital & Communication นำโดย SDC ปรับตัวจากธุรกิจ i-mobile สู่บริการดิจิทัลเฉพาะกิจ:
- วิทยุสื่อสารเฉพาะกิจดิจิทัล (Trunked Radio): ร่วมกับ NT ให้บริการระบบสื่อสารความปลอดภัยสูงแก่ภาครัฐ (เช่น กระทรวงมหาดไทยกว่า 76,000 อุปกรณ์)
- แผนอนาคต: เตรียมย้าย Trunked Radio ไปรวมกับ SAMTEL และปรับให้ SDC มุ่งเน้นพลังงานสะอาด (Renewable Energy), สถานีไฟฟ้าย่อย โดยดึงบริษัท TEDA เข้ามาเสริมทัพ พร้อมต่อยอดสู่สถานีชาร์จและแบตเตอรี่ EV
3.3 กลุ่ม Utility & Transport นำโดย SAV ธุรกิจสัมปทานและโครงสร้างพื้นฐานที่ทำกำไรสูง:
- สัมปทานวิทยุการบินกัมพูชา: อายุสัมปทานยาวถึงปี 2051 รับส่วนแบ่งรายได้ 70% จากเที่ยวบินที่บินผ่านน่านฟ้า (Overflight)
- ระบบพิมพ์รหัสควบคุม (Direct Coding): ร่วมกับกรมสรรพสามิตพิมพ์รหัสหมึกพิเศษบนบรรจุภัณฑ์เบียร์ สัญญา 7 ปี สร้างรายได้ตามยอดผลิตขวดเบียร์ราว 900–1,000 ล้านบาทต่อปี
4. โมเดล B2G2C เน้นสร้าง Recurring Income
กุญแจสำคัญในการพลิกฟื้นงบการเงินของ SAMART คือการเปลี่ยนจากงานรับเหมาแบบ Turnkey มาเป็นโมเดล B2G2C (ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานให้รัฐก่อน แล้วรับรายได้ส่วนแบ่งจากการใช้งานของผู้บริโภค) ทำให้สัดส่วนรายได้ประจำ (Recurring Income) เพิ่มจาก 30% เป็น 40–50% ในปัจจุบัน และตั้งเป้าสู่ 60–70% ในอนาคต
5. อัปเดต Backlog 1.6 หมื่นล้าน และบิ๊กโปรเจกต์
ณ ไตรมาส 2-3 กลุ่มสามารถ มี Backlog รวมประมาณ 16,500 ล้านบาท (ยังไม่รวมสัญญาระยะยาวของ SAV) แบ่งเป็น:
- ฝั่ง ICT (SAMTEL) 8,000–9,000 ล้านบาท
- ฝั่งสาธารณูปโภคและขนส่ง 7,000–8,000 ล้านบาท
- ฝั่ง SDC ราว 1,100 ล้านบาท โดยคาดว่าจะรับรู้รายได้เข้าปีถัดไปประมาณ 30% (3,000–5,000 ล้านบาท)
เมกะโปรเจกต์ใหม่ที่กำลังผลักดัน:
- Smart Gate ท่าเรือแหลมฉบัง: ระบบ AI สแกนตู้สินค้า ป้องกันการลักลอบและแก้รถติด (คาดชัดเจนต้นปีหน้า)
- Aviation Services: ขยายงานภาคพื้นสนามบินสุวรรณภูมิ เช่น จ่ายไฟให้เครื่องบิน (GPU) และระบบสายพานกระเป๋า
- Smart Meter & AMI: โครงการมิเตอร์ไฟฟ้าอัจฉริยะและโครงข่าย Smart Grid ระดับประเทศ
6. พลังคนรุ่นใหม่ Gen 3 กับการขับเคลื่อนด้วย AI
ทายาทรุ่นที่ 3 ได้นำ AI มาใช้จริงในระดับปฏิบัติการ ช่วยลดเวลาทำรายงานสรุปข้อมูล SAP จาก 35 ชั่วโมงเหลือ 30 นาที ย่นระยะเวลาเขียนและทดสอบโค้ดจากหลายเดือนเหลือเพียงไม่กี่สัปดาห์ ช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และเชื่อมโยงการทำงานของคนทุกวัยในองค์กร
7. โอกาสการลงทุนและปัจจัยความเสี่ยง
ปัจจัยสนับสนุน:
- งบประมาณรัฐ: รายได้ 60–70% มาจากภาครัฐ เสถียรภาพการเมืองจะช่วยหนุนการเบิกจ่าย
- Track Record: ประสบการณ์และความคุ้นเคยระบบเดิม ทำให้ได้เปรียบด้านต้นทุนและความเชื่อมั่น
- Government Spending เติบโต: ได้รับผลกระทบน้อยจากปัญหาสังคมสูงวัยเมื่อเทียบกับธุรกิจ B2C ทั่วไป
ความเสี่ยงที่ต้องติดตาม:
- ความล่าช้าของนโยบายหรือกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ อาจทำให้รายได้เลื่อนออกไป
- ความเสี่ยงในการส่งมอบงานล่าช้า ซึ่งอาจนำไปสู่ข้อพิพาทหรือค่าปรับตามกรอบเวลา
สรุปSAMART ในวันนี้ก้าวข้ามภาพลักษณ์บริษัทขายมือถือ สู่ผู้พัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลระดับประเทศ ด้วย Recurring Income ที่แข็งแกร่ง Backlog มหาศาล และการขับเคลื่อนด้วย AI จากผู้บริหารรุ่นใหม่ ทำให้ กลุ่มสามารถ พร้อมรับโอกาสการเติบโตรอบใหม่ในตลาดทุนไทย
(หมายเหตุ: ข้อมูลอ้างอิงจากบทสัมภาษณ์รายการ “SAMART จากตำนานไอโมบาย สู่โอกาสรอบใหม่! ตุน Backlog 16,000 ล้าน | ปอกหุ้นเข้าปาก OnSite Ep.7” การลงทุนมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลก่อนตัดสินใจ)

